OR trips to origin

Om bij te blijven mag je niet blijven stilzitten. Ieder jaar bezoekt Tom, onze koffiebrander, een of meerdere plantages waarvan we koffie afnemen. 

Er zijn een aantal vaste omgevingscomponenten nodig om koffie te kunnen telen zoals hoogte, temperatuur, zon, voldoende vochtigheid, een rijke bodemstructuur, etc...

De ideale mix van deze factoren vind je rond de evenaar, volg de evenaar en je reist doorheen de koffieplantages. Toch is er meer nodig dan enkel dit. De tijd dat koffie zomaar koffie was en louter een caffeïnerijke opkikker moest zijn is definitief voorbij. Daarom is het belangrijk dat een koffieboon van bij de plant tot in de tas wordt omgeven door mensen met kennis.

Heel wat koffie's bereiken nooit de uiteindelijke smaaksensatie die ze in zich hebben omdat het tijdens dat boon-tot-kopje proces ergens fout loopt. Wij zijn obsessief veeleisend voor onszelf van zodra de bonen hier aankomen. Daarom zoeken we ook naar koffieplantages die op dezelfde golflengte zitten en koffie op dezelfde manier willen benaderen als wijzelf.

De enige manier om tot een uiteindelijk uitzonderlijke koffie te komen is door te starten bij de bron, de plantage. Voor Tom is het van groot belang het proces te kennen in de landen van herkomst, de verschillende benaderingen van verschllende plantages te begrijpen om zo de juiste koffie voor het juiste doel aan te kopen.

 

 

 

Coffee trip Ethiopië November 2011

In het holst van de nacht land ik op de luchthaven in Addis Abeba. Slechts 2u uurverschil dus een ideale bestemming zonder vervelende jetlags. Meteen bij aankomst in Addis wordt je volledig gepakt door het land.

Ik heb een mooi gevuld programma voor de boeg, 1 week in het land waar het ooit allemaal begon. Ethiopië, het geboorteland van de koffie. De arabicaplant is ooit natuurlijk ontstaan in Ethiopië, later verspreid in andere landen waar de plant zich is beginnen ontwikkelen en aanpassen aan diverse klimaatomstandigheden, hoogtes, bodem, etc.... Het feit dat de arabicaplant ooit spontaan is gegroeid in Ethiopië zorgt ervoor dat de plant perfect is aangepast aan het Ethiopische klimaat. Daarnaast heeft Ethiopische koffie nog een uitzonderlijk kenmerk. Koffie groeit hier letterlijk reeds duizenden jaren. Daardoor zijn honderden varianten ontstaan. Velen van deze varianten groeien enkel in Ethiopië en velen zijn zelfs nooit officieel benoemd en herkend. Geen enkel andere regio ter wereld heeft dus zo'n diverse variëteit aan koffieplanten als Ethiopië. Dat maakt vandaag de dag de koffie nog steeds zo bijzonder. Ik ben er volledig klaar voor om me gretig & gulzig onder te dompelen in alles wat dit land te bieden heeft, in het bijzonder zijn koffie maar tevens zijn rijke cultuur en fantastische bevolking.

Na een slaapspurt van 2 uur vangen we onze eerste dag aan. ?We? is een klein groepje van koffiebranders, koffietraders uit Duitsland, Zweden, Tsjechië, Noorwegen en mezelf. Onze eerste stop is een bezoek aan het ECX sorting station (Ethiopian Commodities Exchange) in Addis. De ECX is het exportorgaan van de Ethiopische overheid. Sinds een 3tal jaar is de exportpolitiek er volledig veranderd. Vandaag heb je 2 trajecten: via exporters of cooperatieven met eigen export licentie of via de ECX. Zonder te diep in detail te willen gaan is het grote verschil dat de koffie die via de ECX verloopt niet traceerbaar is. Dit betekent dat de verschillende boeren hun koffie wordt geevalueerd, gecupped en een bepaald label wordt toegekend die de kwaliteit weerspiegelt. Alle koffies met een zelfde grade of label (bv Sidamo grade 2) worden samengegooiden en geëxporteerd.De hoogste graad is 1, de laagste is 9. Via de andere weg, exporters, cooperatieven of pivate estates met een eigen export licentie kan je volledig terug gaan naar de exacte origine, locatie, farm, picking methode, hoogte, enz.... Dit laatste laat je dus toe om de koffie volledig te gaan traceren tot zijn oorsprong. Het ECX sorting station & warehouse is een megacomplex met een wirwar van machines, optische sorteerder, kleursorteerder, polisher, ontstener, enz... Aan het einde van het proces vind je een zaal vol vrouwen die manueel de laatste defecten trachten uit te sorteren, female finishing touch, jawel... Vervolgens worden we meegenomen naar de cupping room waar alle binnenkomende koffie's van alle diverse farms worden gecupped, geevalueerd en worden geaccepteerd of verworpen. Indien de koffie niet voldoet aan de vooropgestelde eisen wordt hij niet weerhouden voor export en verdwijnt deze naar de binnenlandse markt. Finaal wordt de koffie opgeslagen in het mastodontische warehouse alvorens te shippen naar de haven van Djibouti. Vandaaruit wordt alles uiteindelijk verscheept.

In de cupping room kregen we koffies van de diverse regio's voorgeschoteld:

Yirgacheffe washed, Sidamo washed, Limu washed, Teppi washed, Bebeka washed, Sidamo natural, Jimma natural, Lekempti natural & Harrar natural. Mijn persoonlijke favoriet: de natural Sidamo.

Na het bezoek aan het ECX warehouse en cupping room waren we te gast bij de ECX auction, de veiling zeg maar. Indrukwekkend om mee te maken, jammer genoeg geen foto want onze camera moesten we afgeven bij de ingang. Onder de indruk van de authoriteiten durfde ik zelfs geen foto te maken met mijn iPhone;-) Hoe gaat het er daar aan toe? In feite is het een soort van ?arena?, een cirkel, met aan de zijkanten grote schermen die alle prijzen, prijsschommelingen, NY stock prijzen etc... weergeeft. Hier worden dagelijks alle koffies uit alle regio's op een vastgesteld uur geveild. Bv om 14u alle yirgacheffe's, vervolgens de sidamo's etc.... In de cirkel zijn we 2 groepen mensen toegelaten. De suppliers, de aanbieders zeg maar en de kopers. Beide groepen dragen een schort in een aparte kleur, beige en groen. Vervolgens wordt de start gegeven en wordt er verhandeld, veel gediscussieerd en met het nodige handengeklap bevestigd. Na 10 minuten wordt de veiling gesloten en zijn de prijzen vastgelegd.

Een snelle stop in de lokale espresso bar keten, Kaldi (met 41 bars in Addis!!) leert ons dat er grote verschillen zijn tss onze Europese specialty coffee bars en deze in Addis. Het ziet er volledig uit als een starbucks, zelfs het logo is idem, enkel de naam verschilt.

Na een zalige nachtrust, vroeg uit de veren want we hebben een aantal uren auto voor de boeg. Zoals afgesproken zouden we om 6u00 's ochtends vertrekken. Ben duidelijk nog niet aangepast aan de Ethiopische manier van leven en ik sta dus stipt om 6u00 klaar, gepakt en gezakt.

Ruimschoots op tijd want ik zou daar nog 2tal uur staan wachten. Tegen 8u00 is onze fantastische chauffeur (echt waar, dank u Abei) er en kunnen we vertrekken. Carpe diem, wordt mijn houding vanaf dat moment en geloof me dat helpt in Ethiopië. Na de middag komen we aan in Awassa waar we het ECX labo bezoeken. Na een vriendelijk ontvangst krijgen we een gedetailleerde rondleiding. De cupping was ietwat ontgoochelend want we zitten net aan begin van de nieuwe oogst. Off-season zeg dus maar, wachten op de nieuwe lading boontjes dus niet veel voor handen om te cuppen op dit moment. Na een uitvoerige fotoshoot met alle mogelijke medewerkers gaan we verder.

Het is al laat en pikdonker als we in Dilla aankomen. Avondeten, typisch Ethiopische menu en vervolgens recht mijn bed in want 's anderendaags gaan we richting Shakiso en dat is nu net het moment van deze trip waar ik het meest heb naar uitgekeken.

De trip naar Shakiso zou 3 à 4u duren want gingen een short cut nemen. Het weer was droog dus geen probleem. Tegen 9u00 zijn we onderweg. De rit op zich is fantastisch, alleen duurde ze enkel naar Shakiso 7u. We komen er uiteindelijk aan tegen 16u. De ontvangst is al weer geweldig. In het pulping station worden we ontvangen door een horde mensen waarvan ik nog steeds niet doorheb wie ze exact allemaal waren maar we kregen er superlekker eten voorgeschoteld. Als afsluiter hadden ze een geroosterde geit voorzien. De geit zou ons nog lang bijblijven ;-) waarschijnlijk had het rauwe vlees er iets mee te maken. Gelukkig heb ikzelf op deskundige en onopvallende wijze de geit ontweken, dus mijn maag en darmkanaal bleef ongedeerd.

De Mormora farm in Shakiso is onze OR-favoriet van 2011. De Mormora farm is een jonge plantage en klein. Ze oogstten hun eerste cherries 11 jaar geleden We hebben de koffie sinds enige tijd zowel als filter, als espresso en ik wou vooral proberen te begrijpen waarom deze koffie zo bijzonder en dominant is. Wel er zijn een aantal redenen: Ten eerste is deze koffie niet afkomstig van een co-op, dus niet van een verzameling boeren maar van 1 bepaalde farm. Dat zorgt voor een heel homogener pluk. Ten 2de ligt de plantage hoog, 1800m en is er superveel schaduw. Dit zorgt voor een zeer traag rijpingsproces. De cherries waren nog grasgroen terwijl men in andere gebieden al volop aan het plukken was. Door de tragere rijping krijg je een veel diepere en intensere smaak. Finaal wordt de koffie zongedroogd (ongeveer 15 dagen op african beds) wat zorgt voor een extreme zoetigheid. De plantage op zich is echt wel een wilde bush. Plukken moet hier niet eenvoudig zijn. Het is een wirwar van bomen, struiken, gebladerte en daartussen koffiestruiken.
In Shakiso kunnen we niet overnachten dus we moeten die avond nog helemaal terug naar Dilla. 4 platte banden later omstreeks middernacht zijn we terug, uitgeteld maar alweer een schitterende dag in Ethiopië gehad.

We besluiten om 's anderendaags extra vroeg te vertrekken gezien we een vol programma hebben. 2 coops in Yirgacheffe, een bezoek aan Kebado en 's avonds terug naar Awassa. Kebado is een mooie plek. Prachtig gelegen, overweldigende natuur, een rivier die langs het processing station loopt. En fantastische koffie.

Onze laatste trips gaan richting een aantal co-ops die naar de toekomst toe interessant kunnen zijn. De oogst gaat er pas van start dus cuppen kunnen we nog niet. We zijn in volle verwachting van de 1ste stalen die we in januari zullen binnen krijgen. Zaterdag rijden we terug richting Addis. Ter afsluit van deze fantastische trip belanden we in het Ethiopische nachtleven. Ben verrast dat ik ook deze kant van het land zou leren kennen. Om 5u 's ochtends val ik dolgelukkig, boordevol toekomstplannen, dankbaar en zalig moe in mijn bed. Een paar uur later vlieg ik terug naar België waar ik terug kan starten. Proberen om al die kennis die ik heb opgedaan om te zetten in nog betere koffie.

Ethiopia, you're great and I'll be back! Soon!

Katrien Nov 2011.